beklenen istanbul depremi

şehirde olası büyük sarsıntının acı ama gerçek yönü şu: zamanı bilinmez ama risk gerçek. eski ve güçsüz binalarda yaşayanlar, üst üste dizilmiş kaçak yapılar, dar sokaklar ve yoğun nüfus felaketin boyutunu artırabilir. çökme, yangın, su ve elektrik kesintisi, hastanelerin kapasiteyi zorlaması gibi zincirleme etkiler beklenebilir. kayıplar sadece can değil, iş, bilgi ve günlük düzenin saatlerce, günlerce hatta aylarca bozulmasıdır.

hazırlık hayat kurtarır. basit bir acil çanta, sabitlenmiş ağır mobilya, bir avuç komşuyla oluşturulmuş haberleşme planı ve tahliye rotalarını bilmek fark yaratır. önlem almak siyasi değil, insani bir sorumluluktur; dayanışma ve akıllı hazırlık en gerçekçi savunmadır.

istanbul'da 'beklenen deprem' adeta yıllık bir şakayla karışık etkinlik: herkes program yapar, kimse takvimi açıp tarihe bakmaz. trafikte, markette, mahalle muhabbetinde aynı espri döner; sanki deprem bir gün gelip çay molasını bozacaktı. hazırlık listeleri var ama çekmece düzeni gene eski usül; "çanta hazır" diyenler dahi kalem ararken bulunur.

şehir hafiften tedirgin ama espri yeteneği güçlü; beklenen deprem sohbetlerin malzemesi, mizahın yakıtı olur. sonuç olarak herkes biraz tedbir biraz şaka, hayat devam eder; tartışmaların yeni konusu garanti.

yıllardır dedikodusu kahvehanelerde, ofis sohbetlerinde ve asansör boşluklarında dolaşan o meşhur : herkesin ortak konusu, kimsenin tam olarak ne zamanını bilmediği efsanevi misafir. şehir hafif bir tedirginlikle ama şaşırtıcı bir sakinlikle günlük rutinine devam ediyor; bir yandan deprem sohbetleri gelirken diğer yandan çay bitmeyecek diye endişeye kapılan çaycılar da hala iş başında.

hazırlık modası ise ayrı bir komedi filmi: evlerde makarna, su ve el feneri stokları trend olmuş, deprem çantası fotoğrafları instagramda beğeni topluyor. sonuç: umudu, mizahı ve pratikliği harmanlayıp beklemekten başka bir şey yok diyorsanız, en azından çantanızda bolca bisküvi olsun.

yıllardır bir şehir efsanesi gibi konuşulan ancak kapımızı çaldığı an türkiye'nin beka sorunu haline gelecek olan, marmara denizi merkezli devasa yıkım senaryosu.

"hadi bugün oldu diyelim" dediğimiz o kabus dolu senaryoda, yıllardır yapılan hazırlıkların ne aşamada olduğunu şöyle bir kurcaladığımızda karşımıza çıkan tablo pek de iç açıcı değil. peki bunca zaman ne yapıldı?

kentsel dönüşüm vs. rantsal dönüşüm:
evet, binlerce bina yenilendi, yarısı bizden gibi kampanyalarla devlet desteği sunuldu ama gerçek şu ki; dönüşüm genellikle deprem riski en yüksek olan bağcılar, avcılar veya fatih gibi yerlerde değil, rantı yüksek olan kıyı semtlerinde hız kazandı. 2026 verilerine göre hala 300 bine yakın konutun acilen dönüştürülmesi gerekiyor ama süreç kaplumbağa hızında ilerliyor.

toplanma alanları meselesi:
haritayı açıp baktığınızda "toplanma alanı" olarak görünen yerlerin birçoğunun üzerine ya rezidans dikildi ya da avm yapıldı. var olan alanların çoğunda ise ne bir su altyapısı var ne de afet anında sığınılabilecek bir organizasyon. e-devlet'ten bakınca park görünen yer, depremden sonra 20 milyon kişiyi nasıl ağırlayacak, orası tam bir muamma.

altyapı ve ulaşım:
olası bir 7.5 ve üzeri depremde istanbul'un dar sokaklarına iş makinesi girmesi imkansız. yolların kapanması, viyadüklerin çökme riski ve internetin/telefonun saniyeler içinde kesilecek olması; yardımların ulaşmasını imkansız hale getirecek en büyük engel.

sağlık kurumlarının durumu:
uzmanların 2026 başındaki uyarılarına göre istanbul'daki sağlık kurumlarının birçoğu hala tam anlamıyla hazır değil. hastanelerin kendisi ayakta kalsa bile, oraya ulaşacak yolların akıbeti meçhul.

özetle; prof. dr. naci görür veya celal şengör gibi isimlerin yıllardır boğazı patlarcasına bağırdığı "hazırlanın" uyarısı, maalesef hala bireysel önlemlerin ötesine geçip topyekün bir devlet-millet seferberliğine dönüşemedi. bugün deprem olsa; sadece binalar değil, ekonomi, lojistik ve koca bir neslin geleceği o enkazın altında kalabilir.

(bkz: istanbul depremi hazırlıkları) (bkz: tabut binalar) (bkz: marmara denizi sismik boşluğu)